Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu hemen yazmak gerekir, çünkü bellek çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler çünkü kalabalık yerlerde ince kokular kolayca gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek ve kriterleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide tartılır ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında telefon kenarda kalırsa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz başlar tabii ki bu sıralama her çubukta birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman yükselir ve tonlar belirginleşir hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu sebeple sakin gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı sonuç sağlar. Bölümlerin geçişi çoğu zaman net olmaz, o nedenle kabaca üçe bölmek yeterlidir. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Çok sık çekmek sıcaklığı artırır hem de tadı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha okunur hâle getirir her zaman aynı ışık ile sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz notayı, beş ise ağızda uzun süre kalan güçlü notayı anlatır böylece dikkat dağılmaz ve not kalitesi artar. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce birkaç çekiş almak gerekir diğer taraftan yarım notlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı aromalar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki notlar yalnızca istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve aroma gücünü doğrudan etkiler bu yüzden kül çizgisinin eşit gitmesini de izlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla baharatlı tonlar erken belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı belirgin biçimde hızlıdır. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma temposu de aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde çekiş daha serin akar ama aromalar sonradan açılır ve bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Tadımda regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme dengesizse not kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha okunur kılar ama şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda tadarken önce dar çaplıyı sonra kalını içmek iyi olur. Bu şekilde güçlü aroma hafif olanın tadını gölgelemez. Aradaki ara zamanı en az yarım saat olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki his ve burnun duyduğu koku hâlbuki bu iki kanal karşılıklı besler fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım başta önemsiz gelse de sonuçları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan verirken burundan hafifçe çıkarmak retrohale denemesidir örneğin hafif bir nefes aromayı daha geniş açar. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını belirgin gösterir ayrıca nezle halindeyken denenen değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa bırakır sert bir nefes de narin notaları örter. Güç damakta düşük fakat burunda belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar açısından ilk adımda koku yoluyla gelen ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil kısmı da detay vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında tadım yapacaksanız bu önlem daha da önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin aromayı dahi silik gösterir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları bastırır üstelik buzlu içecekler dili duyarsızlaştırır hem de aroma algısını azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz görünür o nedenle temizlik adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak kıyası korur gerçekten tatlı içecekten sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten sonra birkaç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında içim kısa sürdüğünden aroma değişimi daha az bir aralıkta kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ve son çekişler arasındaki farkı görmek daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo gibi mini ölçü de kakao tonunu hızla gösterip sona erer zira geçiş dakikalar değil birkaç çekişte gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu nedenle sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı kaydetmek yararlıdır. Ölçü küçüldükçe aroma katmanı daralır, fakat güç hissi korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir fikir vermez yani her tadım önceki denemenin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir not defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar her seferinde baştan keşfedilir. 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. San cristobal bastiones puro gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Tarih, çubuk ismi ile puan deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar sonradan açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar arasında iki basamaktan çok sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde öz cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu gibi bir not yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin ağızdaki dokusunu tarif eder; aroma gücü de notaların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını belirgin verebilir mesela sert bir içim sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem tonunu yüksek tutar üstelik ağır bir duman notasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir puro güçlü aroma verebilir aksi durum de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk içinde yoğunluk ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ve düzenli not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün çabuk yanar ve keskin tonlar abartılır bu sebeple oda şartlarını da deftere eklemek akıllıca olur. Çok nemli havada ise çekiş tıkanır hem de aroma bastırılır ısı ise tütünün ısınma hızını etkileyen başka bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru okunur değerlendirme günü seçerken bu etkeni unutmayın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm ise algıyı bozar oysa asıl etken çoğu zaman odadaki nem veya koku çıkar. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Havasız bir ortamda duman birikirse ikinci çubuğun aroması hatalı algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla sertse kül yapısı bozulur.